Traplopen dat zwaar wordt, een stekende pijn in de lies bij elke stap, en ’s nachts geen houding meer kunnen vinden. Voor veel mensen met heupartrose begint het zo. Op het moment dat lopen een dagelijkse worsteling wordt en gewone behandelingen niet meer helpen, komt een kunstheup in beeld.
Waarom een heup versleten raakt
Een heup is een kogelgewricht: de heupkop bovenaan het dijbeen draait in de heupkom van het bekken. Beide vlakken zijn bekleed met kraakbeen, dat de beweging soepel houdt. Bij artrose slijt dat kraakbeen langzaam weg, waardoor bot over bot gaat schuren. Dat geeft pijn, stijfheid en steeds minder bewegingsvrijheid. Heupartrose komt vooral voor op latere leeftijd, al spelen ook overbelasting, een oude blessure of aanleg mee. De arts stelt de diagnose met een gesprek, lichamelijk onderzoek en meestal een röntgenfoto, waarop de versmalde ruimte in het gewricht zichtbaar is.
Een operatie is zelden de eerste stap. Eerst wordt geprobeerd om de klachten op een andere manier te verlichten:
- afvallen om het gewricht te ontlasten
- fysiotherapie om de spieren rond de heup sterk te houden
- pijnstilling en aangepaste beweging in het dagelijks leven
Pas als deze maatregelen onvoldoende effect hebben en de pijn het leven blijft beheersen, wordt een prothese overwogen.
Wat de operatie inhoudt
Bij een totale heupprothese vervangt de orthopedisch chirurg zowel de versleten heupkop als de heupkom door kunstdelen. De prothese bestaat uit een steel die in het dijbeen komt, met daarop een kop, en een kom die in het bekken wordt geplaatst. Samen vormen ze een nieuw, soepel draaiend gewricht. De ingreep gebeurt meestal onder een ruggenprik, zodat je na afloop snel weer in beweging kunt komen. Afhankelijk van de situatie kan de chirurg de heup via de voorzijde of de zijkant benaderen; bij de voorste benadering hoeven er geen spieren te worden losgemaakt, wat het eerste herstel iets vlotter laat verlopen. Het eindresultaat is bij beide methoden vergelijkbaar.
Uitgebreidere uitleg over de ingreep en de voorbereiding staat beschreven onder Heupprothese Groningen, waar ook de gang van zaken rond opname en ontslag aan bod komt. Veel mensen blijven maar kort in het ziekenhuis: soms één nacht, soms gaan ze dezelfde dag nog naar huis.
Het herstel stap voor stap
Direct na de operatie begint de revalidatie. Nog dezelfde dag of de dag erna sta je onder begeleiding van een fysiotherapeut weer naast het bed. De eerste dagen kun je nog pijn en zwelling hebben; daarvoor krijg je pijnstilling die het bewegen niet in de weg zit. Thuis loopt de fysiotherapie door, met oefeningen die de spieren rond de nieuwe heup weer opbouwen. Het herstel verloopt voor iedereen anders, maar de grote lijnen zijn vaak hetzelfde:
- de eerste zes weken loop je met krukken voor steun en stabiliteit
- na ongeveer zes weken lukken korte stukjes zonder krukken
- rond twee maanden pak je de meeste dagelijkse bezigheden weer op
- het volledige herstel kan enkele maanden tot langer duren
Het team van het Orthopedisch Centrum Groningen begeleidt patiënten in dit traject en bespreekt onder meer wanneer werken, fietsen of autorijden weer verantwoord is. Een moderne heupprothese gaat gemiddeld vijftien tot twintig jaar mee. Hoge belasting, zoals hardlopen op asfalt of contactsport, kun je beter beperken, omdat dat de prothese sneller doet slijten.
Weer kunnen bewegen zonder pijn
Een nieuwe heup is een flinke ingreep, en het herstel vraagt geduld en inzet. Daar staat tegenover dat de pijn die jarenlang elke beweging bepaalde meestal grotendeels verdwijnt. Voor de meeste mensen betekent dat weer wandelen, fietsen en gewoon een nacht doorslapen, dingen die daarvoor ondenkbaar leken. Wel blijft het verstandig om de heup niet jarenlang te zwaar te belasten, zodat de prothese zo lang mogelijk meegaat.
Social Profiles
